مدیرعامل شرکت فولاد هرمزگان با هشدار نسبت به احتمال کسری سنگآهن در سالهای آینده، تأمین پایدار مواد اولیه، تنوعبخشی به منابع و مسیرهای تأمین، تقویت زیرساختهای حملونقل و گسترش بازارهای فروش را از الزامات اصلی تابآوری و تداوم تولید در صنعت فولاد عنوان کرد.
به گزارش پایگاه خبری رصد بندر، علیرضا رحیم در پنل «بازار فولاد؛ تعادل عرضه و تقاضا و چالشهای تولید، مصرف و صادرات» که در جریان همایش «صنعت فولاد و سنگآهن در دوران تحول» برگزار شد، با تشریح چالشهای پیشروی زنجیره فولاد اظهار کرد: پایداری تولید در سالهای آینده بیش از گذشته به نحوه مدیریت زنجیره تأمین وابسته خواهد بود و توسعه ظرفیتهای فولادی باید متناسب با واقعیتهای تأمین مواد اولیه، زیرساخت و بازار انجام شود.
وی با اشاره به ظرفیتهای پیشبینیشده صنعت فولاد افزود: برای سال ۱۴۰۷ حدود ۶۳ میلیون تن ظرفیت تولید فولاد اعلام شده و احتمال دارد سه تا هفت میلیون تن دیگر نیز از محل مجوزهای جدید به ظرفیت نصبشده کشور اضافه شود.
رحیم ادامه داد: طبیعی است که همه این ظرفیتها وارد مدار تولید نخواهند شد، اما حتی اگر حدود ۶۵ درصد ظرفیت موجود محقق شود، همچنان با کسری سنگآهن مواجه خواهیم بود.
کسری سنگآهن؛ ریسک راهبردی توسعه فولاد
مدیرعامل فولاد هرمزگان تأمین سنگآهن را یکی از مهمترین الزامات توسعه صنعت فولاد دانست و تصریح کرد: سنگآهن ماده اولیه اصلی صنعت فولاد است و کسری آن مستقیماً پایداری تولید را تحت تأثیر قرار میدهد. بنابراین توسعه ظرفیت فولاد بدون اطمینان از دسترسی پایدار به مواد اولیه میتواند در سالهای آینده به یکی از ریسکهای جدی این صنعت تبدیل شود.
وی با اشاره به ضرورت سرمایهگذاری در حوزه اکتشافات معدنی گفت: طی سالهای گذشته متناسب با نیاز آینده صنعت در حوزه اکتشاف سرمایهگذاری نشده است. حتی اگر از امروز سرمایهگذاری گستردهای در این بخش آغاز شود، در بهترین شرایط حدود هفت تا هشت سال زمان نیاز است تا یک ذخیره مناسب شناسایی و به مرحله بهرهبرداری برسد.
رحیم تأکید کرد: به همین دلیل باید از امروز برای مدیریت کسری احتمالی سنگآهن در سالهای آینده برنامه مشخصی داشته باشیم و توسعه ظرفیتهای تولیدی را بدون توجه به منابع مواد اولیه دنبال نکنیم.
تعادل میان تولید داخلی و واردات ضروری است
مدیرعامل فولاد هرمزگان در ادامه با تأکید بر ضرورت نگاه واقعبینانه به موضوع خودکفایی اظهار کرد: نمیتوان سیاستگذاری صنعتی را بر این مبنا قرار داد که همه مواد، نهادهها و تجهیزات مورد نیاز صنعت الزاماً در داخل کشور تولید شود، بدون اینکه ظرفیت، زمان، منابع و مزیت اقتصادی آن مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: تابآوری به معنای تولید تمام نیازها در داخل کشور نیست، بلکه باید ظرفیت تولید داخلی را در حوزههایی که دارای مزیت و اهمیت راهبردی هستند تقویت کرد و در کنار آن، برای سایر نیازها مسیرهای مطمئن و متنوع خارجی ایجاد کرد.
رحیم، الکترود گرافیتی را نمونهای از این مسئله عنوان کرد و گفت: با نگاه استراتژیک برای تولید داخلی الکترود سرمایهگذاری شده و کارخانهای با ظرفیت حدود ۴۵ هزار تن ایجاد شده است که توسعه آن نیز تا سال ۱۴۱۰ پیشبینی شده، اما برآوردها نشان میدهد حتی پس از اجرای این طرح توسعه، کشور همچنان با حدود ۵۰ هزار تن کسری الکترود مواجه خواهد بود.
وی همچنین با اشاره به کک سوزنی و منگنز گفت: در حوزه کک سوزنی بخش عمده نیاز کشور از خارج تأمین میشود و در برخی مواد دیگر از جمله منگنز نیز شرایط مشابهی وجود دارد؛ بنابراین استمرار تولید نیازمند ترکیبی از تولید داخلی و تأمین خارجی مطمئن است.
تنوع منابع تأمین؛ شرط تابآوری صنعت
مدیرعامل فولاد هرمزگان با اشاره به تمرکز بالای مبادی وارداتی کشور اظهار کرد: در سال ۲۰۲۴ بخش عمده واردات ایران از مسیر دریا انجام شده و سه مبدأ امارات، چین و ترکیه در مجموع بیش از ۷۵ درصد واردات را به خود اختصاص دادهاند.
رحیم هشدار داد: تمرکز تأمین بر تعداد محدودی از مبادی، در صورت بروز اختلالات بیرونی میتواند زنجیره تولید را آسیبپذیر کند.
وی ادامه داد: تجربه شرایط اخیر نشان داده است که صنعت باید برای سناریوهای مختلف آماده باشد. زمانی که یکی از مسیرهای اصلی تأمین با محدودیت مواجه میشود، نباید تازه به فکر یافتن مسیر جایگزین باشیم؛ بلکه منابع تأمین، کشورهای مبدأ، مسیرهای وارداتی و حتی روشهای تأمین باید از قبل متنوع شده باشند.
لجستیک از هزینه جانبی به مؤلفه امنیت تولید تبدیل شده است
رحیم حملونقل را یکی دیگر از مؤلفههای راهبردی زنجیره فولاد دانست و گفت: امروز لجستیک را نمیتوان صرفاً بهعنوان یک هزینه جانبی تولید در نظر گرفت؛ حملونقل به بخشی از امنیت تأمین و مزیت رقابتی بنگاههای فولادی تبدیل شده است.
وی با اشاره به توزیع جغرافیایی ذخایر و ظرفیتهای معدنی کشور افزود: بخشی از منابع معدنی در شمالشرق، بخشی در ایران مرکزی و بخشی در غرب کشور متمرکز شدهاند و با توجه به توسعه صنایع فولادی در این مناطق، قسمت قابل توجهی از مواد اولیه نیز در همان مناطق مصرف خواهد شد.
مدیرعامل فولاد هرمزگان خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، واحدهای فولادی جنوب کشور برای تأمین بخشی از نیاز خود ناچار به حمل مواد اولیه در مسافتهای طولانی هستند و افزایش هزینه حمل داخلی و همچنین رشد هزینههای کشتیرانی بینالمللی، بهویژه در شرایط جنگی، میتواند اقتصاد تولید فولاد را تحت تأثیر قرار دهد.
وی تأکید کرد: محل توسعه ظرفیتهای جدید، دسترسی به مواد اولیه، زیرساخت حملونقل و بازارهای هدف باید همزمان و در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گیرند.
تنوع بازار فروش؛ ضلع دیگر پایداری تولید
رحیم با بیان اینکه تابآوری تنها به بخش تأمین محدود نمیشود، اظهار کرد: همانطور که یک بنگاه نباید برای تأمین مواد اولیه خود به یک یا دو منبع وابسته باشد، در حوزه فروش نیز نباید به تعداد محدودی مشتری یا بازار متکی بماند.
وی افزود: تنوع مشتریان و بازارهای صادراتی، ضلع دیگر پایداری زنجیره ارزش است و شرکتهای فولادی باید برای کاهش ریسکهای ناشی از تغییرات بازار، سبد فروش و بازارهای هدف خود را متنوع کنند.
مدیرعامل فولاد هرمزگان در پایان تأکید کرد: اگر به دنبال تولید پایدار هستیم، باید زنجیره فولاد را بهصورت یکپارچه ببینیم. مواد اولیه، منابع و مسیرهای تأمین، حملونقل، تولید و بازار فروش، اجزای یک زنجیره واحد هستند.
رحیم خاطرنشان کرد: صنعتی تابآور است که برای هر یک از این حلقهها گزینههای جایگزین داشته باشد و بتواند در برابر تغییرات و اتفاقات خارج از کنترل، جریان تولید خود را حفظ کند.
